درخت - Melia azedarach L . است ؛ نك . شمارهء 37 . برخىها مىپندارند كه سيسبان - Sesbania aegyptica Pers . است ؛ قس . Lane ، 1356 ، عيسى ، 19 79 ( طبق II , Vullers ، 367 اين مترادف پنج انگشت است ) . لكن بر اثر اختلاط دو واژهء مشابه در نوشتار - « سيسبان » و « سبستان » - اين فكر در نوشته‌ها چنان قوت گرفته كه « سنجسبويه » مترادف « سبستان » است و بر وفق معمول آن را همچون سبستان - Cordia myxa L . تعريف مىكنند ؛ عيسى ، 20 57 ؛ ابو منصور ، 331 ( ابو منصور به Schischian به عنوان مترادف براى آزاد درخت اشاره مىكند ، عيسى ، 10 116 : شيشمان ) . اين سردرگمى ظاهرا خيلى پيش ، از زمان بو على سينا پيدا شده و كازرونى مفسر « قانون » نيز به آن اشاره مىكند ( ورق 202 ب ) . به گفته كازرونى در برخى از نسخه‌ها در عنوان سبستان نوشته مىشود : يسكن العطش و خصوصا بزره المسمى السنجسبويه « رفع تشنگى مىكند بويژه تخم آن به نام سنجسبويه . » كازرونى سپس ادامه مىدهد : « سنجسبويه تخم سيسبان است نه سبستان . در اين مورد ، رازى نيز در كتاب الصيدنه الطب ياد كرده است [ و در آنجا مىگويد ] : اين را در تذكرهء عبدوس يافته‌ام . » كازرونى مىگويد : « در اين مورد او [ يعنى ابن سينا ] دچار گمراهى و خطا شده است . » در محيط اعظم ، II ، 9 نيز همين‌گونه گفته مىشود ؛ قس . Low , pf . ، 257 . ( 2 ) . بزر البلسان تصحيف بزر السيسبان . نك . يادداشت 1 . ( 3 ) . تذكرة عبدوس . ( 4 ) . نسخهء الف : اصيب ، نسخهء پ : أصبته ، نسخهء فارسى : چنين يافته‌ام ، كازرونى ، ورق 202 ب : وجدت . ( 5 ) . السيسبان ، نسخهء فارسى : سبستان نك . يادداشت 1 . ( 6 ) . سنگ سبويه ؛ II , Vullers ، 338 : سنگسبويه . 527 . سخّر 1 اين گياهى است كه در بهار نوبر مىكنند ، مزه‌اش ترش و شيرين 2 است ، از نظر برگ شبيه مارچوبه و شبت است ، در رنگش اندكى سياهى وجود دارد . ظاهرا اين همان چيزى است كه از كوه‌هاى هرات مىآورند و « ستع » 3 مىنامند ، زيرا مىگويند كه مزه‌اش همان مزهء اشترغاز است و آن را به‌جاى [ اشترغاز ] با سركه و بىسركه به كار مىبرند . در اخبار مرو 4 : در بهار گياهى با بوى خوش ، خوش‌نما و خوشمزه با اندك تلخى از ريگزارها مىآورند ؛ آن [ بسيار ] اشتهاآور است . ريشه‌اش پيچ و تاب دارد و آن بخش كه در زمين قرار دارد ، مانند پنير خرما 5 سفيد است ، اما [ بخشى ] كه از خاك بيرون مىآيد سبز تيره است . ( 1 ) . تاج العروس ( III ، 260 ) اشاره مىكند كه اين « سبزيى است كه در خراسان [ مىرويد ] - بقلة